اخبار > نکاتی در باب تولید آثار، توسط محققین جوان


نکاتی در باب تولید آثار، توسط محققین جوان
در مصاحبه با حجت الاسلام والمسلمین آقای اسحاقی قائم مقام معاونت پژوهش درامور استانها؛ نکات راهبردی و کاربردی به منظور تولید آثار فاخر در دوره فراروی جشنواره علامه حلی (ره) مطرح شد.
چاپ
تعداد بازديد
81
تاريخ و ساعت خبر:
١٤:٠٤ - 1398/01/27

                                                        بسم الله الرحمن الرحیم

 

 

1-    لطفاً مختصری در رابطه با سوابق و فعالیت‌های پژوهشی خود توضیح دهید؟

اینجانب سیدحسین اسحاقی ، سالیان متمادی دارای تجربه مدیریت پژوهشی به عنوان : مدیر کل پژوهش مرکز پژوهشهای اسلامی ، مدیر مرکز تحقیقات حج ، معاون پژوهش آموزش عالی امام رضا(ع)، مدیرکل پژوهشهای عمومی حوزه علمیه خواهران و....بوده ام وهم اکنون نیز به عنوان قائم مقام پژوهش برادران در امور استانها توفیق خدمت دارم  . البته درکنار این مسئولیتها وهمزمانی آن با رسالت تدریس وتبلیغ ، در طی سالیان متمادی درعرصه های مختلف فلسفی ، کلامی ، اجتماعی ، سیاسی واخلاقی ... به تحقیق ونگارش نیز پرداخته ام وهمواره تپش قلم را در دستان خود احساس  نموده  و تاکنون بیش ار 137 اثرتحقیقی و ترویجی بوسیله ناشرین از حقیر به چاپ رسیده است وبه لطف خدا ،  آخرین اثری که هم اکنون مشغول به نگارش آن می باشم «فرهنگنامه فاطمی » ؛ نخستین فرهنگنامه موضوعی الفبایی فاطمه زهرا سلام الله علیها در نه مجلد است  که به منظور بهره گیری مدرسان ، محققان ، مبلغان، مربیان وآحاد مخاطبان بویژه بانوان ودختران فاطمی خصلت آماده گردیده این فرهنگنامه  این مجموعه کاربردی وترویجی از یک محتوای موضوعی نظام مند برخوردار هست که در طی شش سال تولید شده است و هم اینک دردست چاپ ونشر بوسیله نشر وزین هاجراست. این ناشر درسالهای اخیر به صورت جهادی اقدام به چاپ ونشر آثار فاطمی به منظور ترویج سبک زندگی ومعارف فاطمی نموده است و درهمین راستا فرهنگنامه را نیز با تخفیف پنجاه درصدی وبدون نگاه سودآورانه پیش فروش می کند و طالبین می توانند به نشر هاجر مراجعه کنند زیرا برای آراستگی جامعه به معارف وسبک زندگی فاطمی برخورداری هرخانواده ایرانی از این مجموعه خالی از لطف وبرکت معنوی نخواهد بود  .

 

 

2-    وضعیت آثار جشنواره ها را از منظر ارتقاء سطح علمی چگونه ارزیابی می کنید؟

جشنواره علامه حلی باهدف تقویت نشاط علمی و گسترش روحیه تحقیق و پژوهش، هدایت به سمت نیازهای پژوهشی جامعه، ترغیب به تحقیقات تخصصی علوم که طلاب برادر و خواهر زیر 31 سال در قالب کتاب، پایان‌نامه و تحقیق پایانی در ده رشته علمی برگزار می‌شود.

بحمدالله در سالهای اخیر به علت ایجاد فضای رقابتی وحضور وهمراهی شخصیت ها و  بزرگان علمی – پزوهشی  در جلسات پایانی جشنواره درسطح ملی واستانی  وهمچنین مشوقات لازم وامتیازات ناشی از برگزیدگی، این مارتن علمی – پژوهشی روند رو به رشدی داشته است . ،  درنهمین جشنواره علامه حلی به دلیل بالا بودن شرط سنی، بالغ‌ بر 25 هزار اثر ارسال‌شده و در دهمین جشنواره  با قرار دادن شرط سنی 31 سال حدود 22 هزار اثر ارسال‌شده است.شایان ذکر است که  امروزه نسبتا  زیرساخت لازم برای انجام پژوهش در حوزتین فراهم آمده و با رویکرد مطلوب معاونت پژوهش برادران وخواهران در توسعه وگسترش فرهنگ پژوهش ،  ارتقای مهارتی پژوهشگران وآشنایی بیشتر با فن آوری های نوین پژوهشی  وباورمندی طلاب به تاثیرگذاری پژوهش ،تحقیقات  فخامت وغنای بیشتری یافته ، به طوری که ازنظر کمی وهم کیفی شاهد رشد روز افزون آن هستیم. هرچند دراین راستا هنوز در نیمه راه هستیم اما چشم انداز وافق های روشنی مشاهده می شود با توجه به این سیاستگذاری منسجم و ارایه برنامه ها وفعالیتهای گوناگون ، نشاط لازم دراین راستا بوجود آمده وامید به بهینه سازی کیفی آثار دوراز انتظار نیست . درخصوص آثار امسال نیز کم وبیش آثار ارزشمند نیز دیده می شود اما همچنان نیازبه جریان سازی پژوهش وحمایت از پژوهشگران در حوزتین محسوس است . دبیر محترم این دوره ازجشنواره جناب حجه الاسلام والمسلمین محمد صالح مازنی چند نگاه ویژه برای ارتقای جشنواره داشته اند: اولا در پی انجام تحقیقی جامع  در خصوص چگونگی ایجاد تغییر وتحول در جشنواره برآمده اند، که درحال انجام است  ، ثانیا برای ایجاد وحدت رویه در ارزیابی نشست های کارشناسی برگزار نموده وارزیابان نیز از دستوالعمل واحد برخوردارشده اندتا درجریان ارزیابی ازوحدت رویه برخوردار و عدالت بیشتری در انجام داوری صورت گیرد  . ثالثا نگاه عام به توسعه جشنواره دراستانها وحتی مدارس نیز از نگاه تیز بین ایشان به دور نمانده وبا پیشنهاد ایشان به تصویب شورای سیاست گذاری جشنواره رسیده است .  درمجموع نشاط خوبی در انجام امور تحولی دیده می شود .

 

3-    چه زمانی را جهت ورود طلاب جوان به عرصه پژوهش مناسب می‌دانید؟

پژوهش باید ازابتدا درفرایند تحصیل طراحی واجرایی شود. اساسا برای انجام پژوهش فکر بالنده ، جرأت وشهامت برای ورود به میدان عمل وازهمه مهمتربرخورداری از دانش واطلاعات لازم  و تمرین وممارست لازم است . اگر نظام آموزشی ما بسوی« آموزش پژوهش محور تربیت مدار» گام بردارد وهریک از این اضلاع سه گانه( آموزش ، پژوهش و تهذیب)  درهم تنیده شود و آموزش برای آموزش وپژوهش برای پژوهش انجام نگیرد بلکه هر پژوهشی برای آموزش وآموزش برای پژوهش باشد  وروح حاکم  درهمه اینها اخلاق وتهذیب باشد، می توان امید داشت که در آینده نزدیک شاهد تربیت طلاب توانمند درعرصه آموزشی ، تبلیغی ، تهذیبی ومدیریتی بارویکرد پژوهشی باشیم.  در این راستا حوزه خواهران وبرادران می کوشند تا طلاب جوان هوشمندانه و حساب شده با انجام تکالیف پژوهشی و ارشاد وهدایت اساتید با مهارت ورزی لازم  ،جرئت وشهامت ورود به عرصه پژوهش را پیدا کنند . ممکن است گفته شود که شاید همه طلاب شم وذوق واستعداد پژوهشی را شاید نداشته باشند ماهم با تایید این امر می گوییم اساسا ورود به عرصه پژوهش دردوسطح است 1 : پژوهش عمومی که مربوط به همه طلاب است  2: پژوهش تخصصی که مخصوص مستعدین ومشتاقان است.  در خصوص پژوهش عمومی که تلاشی حداقلی است همه باید به آن مجهز شوند حتی اگر آرمان آنان تدریس یا تبلیغ و...باشد چه اینکه این قبیل فعالیتها هم با آراستگی به پژوهش زینت و موفقیتی دوچندان می یابد  ضمن اینکه باید فرایند پژوهش را برای نوآموز سهل وآسان در نظرگرفت تادچارواهمه و بی انگیزگی نشود اگربتوانیم پژوهش را به درستی و سهل آموزی  به طلاب  وپژوهش آموزان انتقال دهیم تعداد بیشتری رویکرد پژوهشی خواهند یافت .

 

4-    نقش جشنواره علامه حلی (ره) در ارتقای فرهنگ پژوهش میان طلاب را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

جشنواره علامه حلی (ره) نقطه آغاز ومحرکی سازنده برای ایجاد رقابت سالم پژوهشی بین طلاب خواهروبرادر درقالبهای تحقیق اعم ازکتاب ، مقاله و پایان نامه وتحقیق پایانی و ایده پردازی در 11 گرایش مختلف بوده و انگیزه تحقیق وتفحص وحضورومشارکت فعال را دربین طلاب وهمراهی طلاب را فزونی بخشیده است . گفتنی است درسالیان اخیر با سیاست وتدبیرلازم برای  توسعه جشنواره ملی در استانها ونهادینه سازی آن درکشور با ایجاد «جشنواره های استانی» وهم اینک « مدرسه ای »  شاهد ارتقای کمی وکیفی آثار خواهیم بود  .

 

5-    ویژگی‌های یک پژوهش خوب و استاندارد چیست؟

در واقع هدف هر پژوهشی  ممکن است بنیادی ، توسعه ای یا کاربردی باشد . البته هرپژوهش باید از نظر محتوا، ساختار وشکل  نیز از استاندارد وفخامت لازم  وهمچنین همراستا ی با نیازها برخوردارباشد . استاندارد پژوهش ها نسبت به نوع پژوهش، البته متفاوت است .در کنار هدفمندی تحقیق  ، روشمندی آثار ،وزانت قلمی وآغاز نمودن  هر پژوهش از جایی که دیگران به آنجا رسیده اند ،مهم وحائزاهمیت است تا دچارموازی کاری وتکراربی رویه نشویم . پژوهشهای مسئله محور، ساختارمند وهدف ورز  و داری ترتب منطقی بوده وارتباط منسجم بین سئوال اصلی وفرعی وفرضیه وبدنه ونتیجه تحقیق  برقرار است . دراین صورت این گونه از پژوهش های فاخر همیشه ازمقبولیت لازم برخوردارخواهدبود . ناگفته نماندکه اگر پژوهش مسئله محور ودر پاسخ به سئوال موردنیاز طراحی واجرا شود به دانش بنیان بودن تحقیقات کمک خواهدکرد.

 

 

6-    اولویت‌های عرصه پژوهش برای طلاب جوان به نظر شما چیست؟

مسائل عصری ، جنسیتی وکاربردی همواره برای جوانان جذاب خواهدبود . البته قالبهای ارایه تحقیق نیز برای جوانان ونوع بهره گیری ازروش تحقیق نیز می تواند ازاولویتهای ورود  طلاب جوان به عرصه تحقیق باشد. برای مثال روش میدانی برای شناسایی آسیب های اجتماعی  و دست یابی به راهکارههای اصلاحی آنها می تواند برای جوانان ازاولویتها  وجذابیتها باشد . درکناراینها بنظر می رسد گرایش جوانان به سوی کارهای گروهی وتولید آثارمشترک باهم افزایی واستفاده از تجارب افراد با سابقه وبویژه اساتید؛ می تواند دراولویت کاری آنان باشد .در این خصوص حوزه های خواهران با مهارت افزایی افزون برپژوهش کتابخانه به پژوهش میدانی نیز روی آورده  واقدام به آموزش پژوهش میدانی نموده و حتی با برپایی مسابقات رشد میدانی به آن ارج وارزش خاصی قائل شده است و البته انتظار می رود بزودی این مهم در حوزه های برادران با عنایت به آ شنایی طلاب برادر با آسیب های اجتماعی وتمهید لازم نسبت به  آسیب زدایی  جاری شود وبرادران طلبه نیز رسالت خود را در پاکسازی اجتماع  به انجام برسانند. امیدواریم که این روش مغفول از تحقیق در کنارتحقیقات کتابخانه ای بزودی در حوزه های برادران احیا و با آموزش های لازم محققان میدانی برادر در انجام پروژه های مشترک با نهادها ومراکر ملی ، منطقه ای ومحلی همراه شوند .  

 

7-    چگونه می توان فرهنگ پژوهش و تحقیق را بین طلاب جوان ارتقا داد؟

 باید دانست که نگاه حاشیه ای به پژوهش هیچگاه نمی تواند به نهادینه سازی فرهنگ پژوهش دربین جوانان بیانجامد . اگر آموزش پژوهش بدرستی و روشمند وتدریجی انجام گیرد و عطر افشانی پژوهشی درفرایند تحصیل انجام گیرد و نگاه تبعی و انضمامی به پژوهش نشود و پژوهش درتاروپود متون درسی تنیده شود و پژوهش وآموزش اتحادی  ونه انضمامی دیده شود و در زوایا و انتهای هر متن دریس با ایجاد انواع سئوال وتمرین پژوهشی و فعالیتها و.... باعث تحریک روح کنجکاو وجستجوگر پژوهش آموزان  شویم ، گلهای پژوهش های نوین ومولد رخ می نمایدوبه تدریج زمینه نگارش  وورود به عرصه های مورد نیاز وکاربردی برای آنان فراهم شود  ، درصورتی که پژوهش در حوزه های خواهران وبرادران به بلوغ وکمال لازم برسد در آن صورت  تشکلهای پژوهشی گسترش می یابد ، سرمایه گذاری لازم برای حمایت مادی ومعنوی از پژوهش وپژوهشگر فراهم می آید  ومشوقات لازم متناسب با موفقیتها ی محققان درپاسخگویی به نیازها نیز چاشنی کارمی شود ،درنهایت با این تمهیدات می توان شاهد نشاط پژوهشی وتولید آثار فاخر دربین طلاب بویژه محققان  جوان بود .

 

8-    تجربیات خود را در عرصه پژوهش جهت بهره‌مندی طلاب بیان فرمایید؟

نوشتن  را با نوشتن باید آموخت ! البته قبل از نویسندگی، باید دانست  هرنویسنده خوب،  قبل از آن یک نویسنده باشد باید یک  خواننده خوب باشد ودایره واژگانی ومطالعاتی  ودانشی خود را افزایش دهد در حقیقت دانش مانند آشپزخانه تولید علم است ؛مواد موجود در آن دانش واطلاعات  موجود است وتحقیق وتفحص و برخورداری از مهارت مانند هنرورزی در آشپزی وتولید غذای خوب.است  لذا بدون داشتن مواد لازم یعنی دانش واطلاعات کافی نمی توان مبادرت به پژوهشهای تالیفی و تدوینی بارویکرد نوآورانه و...نمود باید توجه داشت تحقیق همیشه ازجایی آغاز می شود که دیگران به آنجارسیده اند نه تکرار مکررات و موازی کاری یا خدای ناکرده انتحال و ترک امانت داری ! باید هرنوشته ای افزون بر مستندبودن از استقلال نسبی وساختاری جدید که خاص هرمحقق است نیز برخوردارباشد تا این نوشتار مستدل ونوآورانه ولو از حیث ساختاری ، به نام مولف شناسنامه شود  وبخشی ازهویت علمی اوگردد  .  در کنار نوآوری ساختاری وروشی دربرخی ازانواع تحقیقات  پژوهشگر،  با خلاقیت  وتکاپوی علمی ، تولیدگر دانش وآورده جدید است تا بصورت تراکمی به میراث علم ودانش افزوده شود . ناگفته نماند این نوع از تحقیق که به آن تحقیقات بنیادی و تولید علم می گویند راه صعب ودشواری است که به فکربالنده و دانش کافی و نهراسیدن ووارد گود شدن نیازفراوان دارد .

 ازسوی دیگرباید دانست که امروزه دوره دانشمندی تقریبا سپری شده وزمان روشمندی ومهارت ورزی وبهره گیری درست  از منابع واطلاعات به ذخصوص آشنایی با فن آوری های نوین واستفاده درست ازنرم افرارها علمی – اسلامی  فرارسیده است؛ بنابراین قبل ازهرچیز طلاب جوان باید افزون بردانش واطلاعات لازم ،خود را به روشها ومهارتهای لازم مجهز نمایند وورود جدی به عرصه نگارش با شیب ملایم پیداکنند . آشنایی با منابع دیجیتالی هم برای برادران وبویژه خواهران که امکان دسترسی کمتری به منابع مکتوب کتابخانه ای دارند؛ ضرورتی دوچندان دارد تا نیازهای خود را در محیط مدارس ومنازل مرتفع نمایند  .  

 

9-    خلاءهای پژوهشی روز در حوزه علمیه چیست؟

قبل از اینکه طلبه ای  محقق شود باید پیش نیاز که تسلط کامل اساتید به دانش ومهارت پژوهشی است فراهم آید . یعنی قبل از طلاب ، اساتید از دانش وروش تحقیق ومهارت های پژوهشی ونحوه بهره گیری از منابع ، نرم افزارها و ابزارپژوهشی برخوردارباشند . اساسا استادمحقق،  طلبه پژوهشگر و استاد قرآنی طلبه قرآن پژوه واستاد متخلق نیز طلبه مهذب به بار می آورند.  لذا باید آموزش ومهارت افزایی اساتید در گام اول پیش بینی شود که دراین راستا حوزه برادران تمهید لازم راپیش بینی نموده و باعنایت به مصوبه شورای پژوهش ،  اساتید  در بدو خدمت  مهارتهای پژوهشی را فرا گیرند ودرخصوص  اساتید مشغول به تدریس به مهارتهای پزوهشی نیز 24 ساعت مهارت ورزی پژوهشی پیش بینی شده است . البته فراگیری  این مهارتها از لوازم کار آنان و پیش نیاز تبحر و مهارت آموزی طلاب است . امیدواریم که برای اساتید حوزه های خواهران نیز چنین اقدام شایسته وبایسته ای منظور نظر برنامه ریزان پژوهشی قرار گیرد .

 ازسوی دیگرباید دانست که حوزه های علمیه امروز باید درعرصه های مختلف قرآنی ،  فلسفی ، کلامی ، تاریخی...  وهمچنین امروزه حوزه  در علوم مضاف مانند :فقه مدیریت ، مدیریت فلسفه ، مدیریت سیاسی ، حقوق اجتماعی و...مورد سئوال است  ؛ هم اینک جهان درحوزه تتبع وتفحص ، تلقی وادراک و عمل ورفتار و... دچار تحول و دگرگونی اساسی شده است وهرآن نیازهای جدید رخ می نمایدکه انتظار دارد سئوالات ومعضلات خودرا در پ